Журналистик суриштирувИнтервьюМақолаларПост хабарФотофактЯнгиликлар

10-класс қыз жас баланы урып өлтирди, оған жаза берилди, бирақ…

Соңғы жылларда мәмлекетимиздиң түрли аймақларында ер жетпегенлер тәрепинен исленген жынаятлардың алдын алыў ҳәм олардың келип шығыў себеплерин кең жәмийетшилик ҳәм де хуқық қорғаў уйымлары тәрепинен айрықша итибарды қаратыў лазым болған машқалалардың бири болып табылады.
Ер жетпегенлердиң жынаятқа қол урыўына себепши болатуғын бир қанша факторлар, яғный шаңарақтағы унамсыз орталық, материаллық жетиспеўшилик, балаларды қараўсыз, бақлаўсыз қалдырыў, ғалаба хабар қуралларында, фильмлердеги зорлық, жаўызлыққа үгитлеў, оқыў орынларында нәтийжели профилактикалық ислер алып барылмаўы, ер жетпегенниң бос ўақытлары мазмунлы шөлкемлестирилмегенлиги ҳәм де жәмийетте аўыр аҳўалда қалған ер жетпегенлер тәрепинен сәдир етип етилип атырған жынаятшылық ҳәм хуқықбузарлықларға өзин-өзи басқарыў органлары ҳәм де кең жәмийетшилик тәрепинен лазым дәрежеде итибар берилмей атырғанлығы ҳәммемизге мәлим.
Жас оспирим не себептен жынаят көшесине кирип қалғанлығын аңлап жетиў ушын, ең бириншиден, оны қоршап турған жәмийетлик орталық, шәрт-шараят ҳәм оның ер жетпегенниң сана сезимине қандай тәсир етгенлигин анализ етиў лазым. Ишки психологиялық себеплер, унамсыз шахс сыпатлары, яғный нызамсыз хулық, қатаң өмирлик мақсетлердиң жоқлығы, сыртқы унамсыз орталық ҳәм семьяда тәрбияның жетерли дәрежеде емеслиги ол шахста жынаятшылық хулқының жетилисиўине қолайлы шараят жаратады.
Биз сөз етпекши болған 2004-жылда туўылған, 2013-жылда ата-анасының ажырасып, анасы қайта турмыс қурып кеткенлиги себепли өзи ҳәм үш укеси менен бир аз мүддет Меҳрибанлық уйинде тарбияланып, кейин анасының шаңарағына қайта қосылған улыўма билим бериў мектебиниӊ
10-класс оқыўшысы судланыўшы жас өспирим Алимова Венера (мақалада адам аты-фамилиялары өзгертирилип берилген) болады.
Ол өгей әкеси, анасы ҳәм анасының кейинги турмысынан 2016-жылда туўылған укеси менен бирге жасап, анасы менен ортасында турақлы рәўиште келиспеўшиликлер болып, урыс келип шығатуғынлығы, сондай-ақ, мәскүнемликке берилип кеткен өгей әкеси тәрепинен турақлы рәўиште руўхый ҳәм физикалық азапларға шыдап, болып атырған ўақыяларды басқа жақын ағайин туўысқанларына айта алмастан жүрген.
Сондай кунлердиң биринде, яғный 2020-жыл 22-январь күни саат 18:40 ларда, үйинде анасы ҳәм өгей әкеси жоқ ўақытта өзиниң жасаў турмыс тәрзине кеўили толмастан, өмирден тойынып турған ўақтында аналас иниси, 2016-жылы туўылған киши жастағы С.Алимов “мениң менен ойнамадың” деп жаман сөз бенен сөгингенине ашыўланып, оны қоллары менен урып, аяғы менен теўип, оныӊ киши жаста болып, актив қарсылық көрсете алмайтуғын әззи аўҳалда екенин биле тура, оны өлтириў мақсетинде кровать үстине жатқызып, мойнын алдын қоллары менен, кейин сол жерде жатырған ақ реңли метал сым менен буўып, сым қолында турмағанлығы себепли, оның мойнынан ҳаяллар орамалы менен буўып, ақыры есинен кетип шала жан болып жатырған С.Алимовтың өлгенине исеним пайда қылыў мақсетинде, оныӊ дем алыў жолларына ҳаўа жеткермеў ушын бет жүзин кѳпшик басып турып, оғада мийримсизлик пенен қастан ѳлтирген.
Жас өспирим В.Алимова тәрепинен сәдир етилген бул ўақыя жүзесинен ынаят иси Қарақалпақстан Республикасы жынаят ислери бойынша судында 2020-жыл 28-июль куни көрип шығылып, жас өспирим В.Алимова Өзбекстан Республикасы жынаят кодекси 97-статьясы 2-бөлиминиң
“в”, “ж” бәнтлеринде нәзерде тутылған жынаятларды сәдир еткенликте айыплы деп табылып, суд тәрепинен оған жаза тайынлаўда ол жынаятты ер жетпеген 15 жаста сәдир еткенлигини, хаял адам екенлигин, бурын судланбағанлығын, дәслепки ҳәм суд тергеўлеринде айыбын толық мойнына алып, шың кеўилден пушайман болғанлығын, жынаят сәдир етиўине шаӊарақ жағдайындағы аўыр аўҳал, атап айтканда оның анасы менен ортасында келип шыққан келиспеўшилик, анасының ҳәм өзиниң жасаў турмысына кеўли толмаў, анасы балларын мәмлекет тәрбиясына тапсырып қойып, қолындағы бир баласына кѳбирек итибар берип оны жақсы көриўи, өзи жаслығы себепли турмысты түсинбестен, анасына ашыў етип, оның үш жасар баласының өмирине қаст қылғанлығы есапқа алынған халда, Өзбекстан Республикасы жынаят кодексиниң 85-статьясы 2-бөлиминиң «в» бәнтине тийкар 6 жыл мүддетке еркинен айырыў жазасы тайынланды.
Бир жас өспирим қылмысына жараса жазасын алды, бирақ жәмийетимизде усындай шаңарақларда ата-анасы, жасы улкен жақын ағайин туўысқанлары тәрепинен өсип киятырған жас әўладтың санасына ҳуқық ҳәм парыз, ҳадаллық ҳәм пәклик түсиниклерин, сондай-ақ, әдеп-икрамлылық қағыйдаларын терең сиңдирип бармағанлығы, олардың күнделикли турмысында, қоршаған орталығында көп ушарасатуғын машқалаларына жетерли дәрежеде итибар берместен, олардың келешегине бийпәрўа болыўдың ақыбетинде турмыста жоқарыдағы киби жынаяттың сәдир етилип, жас өспиримниң судланды деген тамғаны алыўына ҳәмде нәрестениң гүлдей өмириниң набыт болыўына алып келди.


Базарбаева Гулнара
Қарақалпақстан Республикасы жынаят ислери бойынша
судының баслығы

You may also like

Comments are closed.