Мақолалар

Математика – тек есап-китап емес…

Өзбекстан-математика пәни бесиклериниң бири болған десек асыра айтқан болмаймыз. Ал Хорезмийдин мийрасы басқа көплеген пәнлерге тийкар болған. Абу Али Ибн Сино, Беруний, Мырза Улығбек сияқли уллы тулғалар жәхән анық пәнлериниң устинлери сыпатында тән алынған. Елимизде бул бабаларымызға мүнәсип аўладлар жетисип шығыўы ушын барлық шараятлар жаратып берилмекте.2020-жылдың «Илим,мәрипат хәм санлы экономиканы раўажландырыў жылы»деп аталыўы, математика, химия-биология, геология тараўларына улкен итибар қаратылыўы буның айқын мысалы. Президентимиз Шавкат Мирзиёевтың «Математика тәлимин хәм пәнлерин және раўажландырыўды мәмлекет тәрепинен қоллап-куўатлаў, сондай-ақ, Өзбекстан Республикасы Илимлер Академиясының В.И.Романовский атындағы математика институтының жумысын туп-тийкарынан жетилистириў илажлары хаққында»ғы қарары бул бағдардағы оғада үлкен әхмийетке ийе қадем болды. Сондай-ақ, усы жылдың 7-май куни Президентимиздиң «Математика тараўындағы билимлендириўдиң сапасын арттырыў хәм илимий изертлеўлерди раўажландырыў илажлары хаққында»ғы қарары қабыл етилди. Қарарға муўапық, билимлендириў тараўында математика пани сабақларының артыўына, бул пәнге қызығатуғын жаслардың кобейиўине, пәнге байланыслы әдебиятлардың артыўына имканият жаратылады. Талантлы жаслар таңлап алынып, олар кәнигелестирилген мектеплерге, соңынан жоқары билим журтларына, илимий мектеплерге қамтып алынады. Математика пани бойынша фундаменталлық хәм әмелий изертлеўлер, жоқары билимлендириўден кейинги билимлендириў институтларының жумысы хәм илимий кадрлар таярлаў натийжелилиги артады. Дуньядағы жетекши илимий орайлар хәм университетлер менен халық аралық илимий-техникалық бирге ислесиўлер раўажланады. Өндирис тараўлары жоқары тәжирийбели кадрлар менен тәмийнленеди. Елимиз басшысы алымлар менен ушырасыўында балаларға математикаға болған мехирди ерте жасынан баслап оятыў мәселесине тоқтап өтер екен «Математика хәмме анық пәнлерге тийкар. Бул пәнди жақсы билген бала ақыллы, дунья қарасы кең болып оседи, қәлеген тараўда натийжели ислеп кете алады» деп тастыйыклап өтти. Президентимиздиң бул гәплери дәлийл талап етпейтуғын аксиома. Математика – бул хақыйқатында есап-китап емес, балким, инсан сана-сезимин остиретуғын әхмийетли әмел.

Жаңа мәлимлеме қураллары, калькулятор, компьютер технологиялары турмысымызға кирип келгеннен кейин математика көпшиликке керек еместей туйилген еди. Лекин, бугинги санлы экономика, инновациялар, медицинадағы ең соңғы диагностикалық усыллар тийкарында математикалық модельлестириў барлығын естен шыгармайық. Бугин путкил планетамыз халқын қыйын жағдайға тусирген коронавирус пандемиясының экономикалық кери ақыбетлерин болжаўда, вирусқа қарсы вакциналар жаратыўда да математикалық моделлестириўден пайдаланылмақта. Математиканы пухта өзлестирмей турып, моделлестириўде нәтийжеге ерисип болмайды.
Бугинги илим-пәнге итибар күшейген бир пайытта, жаратылып атырған имканиятлардан пайдаланып, өз устимизде тынымсыз изленсек, журтымызда жақын келешекте жаңа Ал-хорезмийлер жетилисип шығыуына гуман жоқ.

Гульнара Зияуова.
Нөкис қаласы, 37-мектеп, математика пәни оқытыўшысы.

You may also like

Comments are closed.