Мақолалар

Шымбай ҳәкимиятына енди… парашют пенен түсемиз бе?

ШЫМБАЙ. Аўа «Шымбай» дегенде, ҳәммениң қулағы елең ете қалады, қандайдур бир жаңалық еситкиси келеди, жақсы хабарлар күтеди. Себеби, Шымбай – Бесқала үлкесиниң аты-аўазалы бес шәҳәриниң бири ғана емес, бес қаланың уллы бийлери менен ҳәкимлериниң бас қосатуғын бас ордасы да болған. Қарақалпақтың соңғы ағабийи Ережеп тентек барлық бийлердиң мәжилисин Шымбайда өткизеди екен. ҚАРАҚАЛПАҚСТАН» деген рәсмий атаманы қарақалпақ халқына алып берген, мәмлекетшилигин белгилеп берген, оны өзиниң жапакеш миллетине мәңгилик аманат еткен Аллаяр ДОСНАЗАРОВ та биринши ашық жыйналысты Шымбайда өткизген. Шынында да, Шымбай – бабалардың көзи, өтмиштиң көзгиси. Шымбайда қарақалпақтың руўхы бар! Неге дегенде, басқа жақларда Нөкисти яки қарақалпақтың өзге қалаларын билмесе де, биразлардың Шымбайды билетуғынының гүўасы болып жүрмиз, оны сырта жүрип көп еситкенбиз.
Шымбайдан көшкенлер де бул әзим шәҳәрдиң атын умытпапты. Умытпаўы ушын оның әзиз исмин мәңгилестирипти. Алматы қаласының киреберисинде «Шымбай шайхана», Ақтөбеде «Шымбайаўыл», Самарқанд ўәлаятында «Шымбай» қышлағы, Башқуртстанда Шымбай қаласы (ҳәзир: Ишимбай), Түркияда «Шымбай» мәҳәллеси, тийкарын шымбайлылар дүзген «Шымбай» жәмийети, дүньяға даңқы тараған тарийхый Бухар журтында «Шымбай» атамасындағы аўыл ҳәм бир шарўа хожалығының орайы бар екен. Түркиядағы «Бухарыйлар» әўлады да ҳаслы Шымбайдың қарақалпақлары екен.
«Бухар» дегеннен шығады, бир ўақытларда исми-шәриплери пүткил Бухар әмирлигине жайылған атақлы улама Ахун баба (Бабанияз Жийеналы ахун улы) өмириниң соңында өз бабажурты Шымбай жерине келип, усы жерде мәңгилик қоным тапқан екен. Ҳәзир Шымбайдың арқа жағында сол бир теберик инсанның исми менен аталыўшы «Ахун баба» атлы қойымшылық бар екенин көпшилик журт биледи. Ол жерге тек республикамыздан ғана емес, ҳәтте шет мәмлекетлерден де туристлер келеди. Өйткени, ол уллы зиярат орны ҳәм ашық кеңисликте жайласқан.
Шымбайдың ҳәмме жерине журттың аяғы жетеди. Ҳәмме жеринде де усындай муқаддес қәдемжайлар, теберик орынлар бар. Оларға келип-кетип турғанлар көп. Бирақ, Шымбайдың өз турғынларының барыўы қыйын болып турған бир жер бар екен. Аўа, бар екен! Ол – Шымбай ҳәкимияты жайласқан дәргай екен. Яғный, ҳәким аға отыратуғын имарат…
Ашықша түсиндирсек, Шымбай ҳәкимияты жайласқан орында егиз имарат бар болып, ҳәким отырған мәнзилге жетип барыў ушын алды менен соған жапсарлас салынған бинадағы аўылхожалық бөлими ишинен кириледи екен де, сол имарат арқалы үшинши қабатқа көтерилип, кейин ҳәкимият тәрепине өтиледи. Соннан кейин барып ҳәкимият бөлимлерине, ҳәкимниң орынбасарларына, ең соңында ҳәкимге кириў мүмкин екен. Ҳәкимиятқа жолы түскен пуқараларға буны түсиндирсең, нениң не екенин аңламай басы қатып қалады. Ақыры, сол жерге өзиң ертип барыўға мәжбүр боласаң.
Тағы бир таң қаларлығы, ҳәкимияттың киреберис сыртында пост бар. Сол постта басқа мәкемениң хызметкерлери нәўбетшиликке бекитилген ҳәм сол миннетти турақлы атқарып келмекте. Келген адамды алды менен күтип алатуғын сол нәўбетшилер болғанлығы ушын Сиз набада ҳәкимиятқа кирип-шығатуғын жумысыңыз бар болса, олар «Сыбайлас турған РАПС арқалы киресиз, тапсырма солай…», деп алды менен солар жөн-жосақ көрсетип, жөн силтейди. Олар айтпаса, билмеген киси қуры әўреленип қалады, сергиздан болады.
Буннан тысқары, ҳәкимияттың ишинде де басқа бир мәкемениң хызметкери нәўбетши етип белгиленген ҳәм сол хызметкер «Бул жақтан аксакал киреди» деп Сизиң алдыңыздан кесе-көлденең турады ҳәм имаратқа кириўге жол бермейди. Буны көрип, тағы да ҳайраныңыз шығады, ақылыңыз лал болады. Сонда бул қалай болғаны? Яки, қыстаўлы жағдайда ҳәрекет ететуғын десантлар киби басқа имарат арқалы үшинши қабаттан парашют арқалы ишке киремиз бе екен?..
Мәмлекет басшысы, ҳәрбир сөзинде, ҳәр селектор мәжилисинде ҳәкимлерге, тараў басшыларына «Халықтың арасында жүриң! Халықтың дәртин тыңлаң! Халықты ыразы қылың!», «Кирип-шығыўға тосық болып турған сыртқы қоршаўларды алың таслаң!» деген сөзлерди тәкирар-тәкирар айтып, зинҳарламақта. Бираз орынлардағы қорғанлар менен қоршаўларды алдыртып та таслады. Мине, ҳақыйқый халықтың ишки ойын түсинген, түсинетуғын инсан! Бизде болса, ҳәрқыйлы тосық-тоғанақлар еле де көп екен. Буны биз бир ғана Шымбай мысалынан көрип отырмыз.
Соны да еслетпекшимиз, бул жағдай бойынша биз буннан алты-жети ай бурын ҳәкимиятқа хат жоллаған едик. Лекин еле оған жуўап та болған жоқ, көрсетип өтилген машқала бойынша шешим де шыққан жоқ!
Гәптиң поскеллеси, хат жуўабын билип келиў ушын енди Шымбайдың ҳәкимиятына арнаўлы түрде сайланып барып, жоқарыдан парашют пенен түсип көрмиз бе екен, деген ойға қалып отырмыз. Сиз буған не дейсиз, әдиўли газетамыз ықласбентлери?!

Дәўлетмурат ТӘЖИМУРАТОВ,
“Ел хызметинде”газетасы бас редактор
ы

P.S.: Әлбетте, биз бул жерде ҳәкимниң жеке өзин айыплаўдан аўлақпыз. Бәлким, ҳәкимияттағы ҳәдийсе әўелден енгизилген тәртиптиң нәтийжеси болыўы да итимал. Биз басқа орынларда да, басқа тараўларда да усындай унамсыз жағдайлардың алдын алдын алыў, ондай ақыбетлерге жол бермеў ушын ҳәм ҳәрекеттеги «Ғалаба хабар қураллары ҳаққанда»ғы Нызамы талапларына муўапық, өз орнында ескертиў жасаў мақсетинде жоқарыдағы ҳалатларды видеокөриниске алған едик. Ҳәзирги ўақытта бирқатар басламаларды, бирқанша ийгиликли ислерди қолға алып, соларға бас болып атырған Шымбай районы ҳәкиминиң көрсетилген жағдайлардан тийислисинше жуўмақ шығаратуғынлығынан исеним билдиремиз.

Материал “Ел хызметинде” газетасы тийкарында Kar24.uz сайтында жәрияланбақта.

You may also like

Comments are closed.